بخش اول: مفهوم کلی
تعریف حقوق اداری صوری: حقوق اداری به مطالعه سازمان ها، تشکیلات، نهادهای اداری، صلاحیت، نوع روابط با یکدیگر، مقامات اداری، وظایف و اختیارت، چگونگی شکل گیری آنها می پردازد.
سازمان اداری در هر کشور بیانگر نوع اندیشه و فکر حاکم برآن کشور از جهت ادره امور عمومی است. همانطور که در جلسات قبل گفته شد امورعمومی اعمالی است که مربوط به خدمات عمومی است.
اعمال اداری چگونه در کشور اجرا می شوند؟ نحوه اجرایش چگونه است؟
اعمال اداری: نحوه اجرا و بکار بستن اصول مطرح شده در حقوق اساسی اعمال اداری نامیده می شود، اعمال اداری دو گونه است: امور عمومی و نظم عمومی ( که در جلسات قبل توضیح داده شد ). اجرای اعمال اداری وظیفه سازمان اداری کشور می باشد.
سازمان اداری: عبارت است از مجموعه تشکیلات و نهادهای اداری که اعمال اداری را برآورده می سازند. در هر کشوری بنا به نظام حقوقی آن کشور در قانون اساسی آن کشور یا قانون عادی آن مشخص و معین شده است.
در کشور ایران سازمان های اداری به سه دسته تقسیم می شوند:
دسته اول: پاره ای از اعمال اداری و امور عمومی کلی در اختیار سازمان اداری مرکزی است، سازمان اداری مرکزی امور عمومی کلی کشور را توسط مقامات مرکزی، تشکیلات مرکزی و نمایندگان دولت مرکزی اجرا می کند یعنی سازمانی است در مرکز. اعمال اداری در سازمان اداری مرکزی به موجب سیستم تمرکز اداری اجرا می شود. در ایران مقامات سازمان مرکزی عبارتند از: رهبر، رئیس جمهور، نهاد ریاست جمهوری، هیأت وزیران، معاون اول رئیس جمهور، وزیران.
دسته دوم: تعدادی سازمان اداری در کشور با عنوان سازمان های اداری غیر متمرکز وجود دارد یعنی پاره ای از خدمات عمومی و امور عمومی از اختیار سازمان اداری مرکزی خارج شده و به دست سازمان های اداری غیرمتمرکز قرار گرفته است به عبارت دیگر در سیستم عدم تمرکز اداری اجرا می شوند.
سازمان های غیرمتمرکز دو قسم اند:
الف) فنی تخصصی: مانند مؤسسات عمومی (شهرداری ها)
ب) منطقه ای محلی: مانند شوراها (شورای اسلامی شهر و روستا)
دسته سوم: دسته ای از سازمان های اداری هستند با عنوان سازمان اداری خاص یا سازمان اداری حرفه ای و نظام های صنفی مانند: کانون وکلای دادگستری، نظام پزشکی، نظام مهندسی.
بخش دوم: سازمان اداری مرکزی
رهبری: وظایف و اختیارات رهبری (اصل 110 ق . ا)
تعیین فقهای شورای نگهبان – نصب عالی ترین مقام قضایی کشور – فرماندهی کل نیروهای مسلح – امضای حکم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم – عزل رئیس جمهور با در نظر گرفتن مصالح کشور – عفو یا تخفیف مجازات محکومین در حدود موازین اسلامی و موارد غیر.
ریاست جمهوری: وظایف و اختیارات رئیس جمهور در ق.ا از اصل 121 تا 133 بیان شده است.
نهاد ریاست جمهوری: تهیه برنامه عمرانی برای دولت – بررسی روند پیشرفت طرح های دولت و ... . سازمان هایی که در قالب نهاد ریاست جمهوری فعالیت می کنند: سازمان برنامه و بودجه – سازمان حفاظت محیط زیست – سازمان ملی جوانان – سازمان تربیت بدنی و ... می باشند.
توضیح: پس از ادغام سازمان ملی جوانان و سازمان تربیت بدنی با یکدیگر وزارت ورزش و امور جوانان تشکیل گردید.
سایر اعضای سازمان اداری مرکزی و وظایف آنان در جلسات بعد توضیح داده شده است.
